داروی داراکسانرسیپ جدیدترین تلاش پژوهشگران برای درمان سرطان لوزالمعده است که بهتازگی موفق به اخذ تاییدیه سازمان غذا و دارو ایالات متحده شده است.
داراکسانرسیپ چگونه یکی از مرگبارترین سرطانها را هدف قرار میدهد؟
سازمان غذا و داروی ایالات متحده در روز چهارشنبه، مجوز استفاده بالینی از داروی داراکسانرسیپ (Daraxonrasib) را در این کشور صادر کرد. داروی مذکور، برای درمان مبتلایان به آدنوکارسینومای متاستاتیک لوزالمعده (پانکراس) پیشرفته است و در آخرین مرحله از کارآزمایی بالینی خود، توانسته طول عمر مبتلایان را در مقایسه با افرادی که تنها شیمی درمانی دریافت کردهاند، به بیش از دو برابر افزایش دهد. البته همین دارو در سال گذشته، تاییدیه «درمان تحوّل آفرین» را از FDA دریافت کرده بود و بسیاری از بیماران و پزشکان، چشم انتظار لاگین رسمی آن به بازار بودند.
سرطان لوزالمعده یکی از کشندهترین سرطانهای رایج در جمعیتهای انسانی محسوب میشود که تلاشها تا به امروز در جهت درمان یا افزایش چشمگیر طول عمر مبتلایان به آن با شکست مواجه شده بود.
عوامل مختلفی در شکلگیری این نوع سرطان نقش دارند که یکی از مهمترین آنها، ایجاد جهش در ژنهای مرتبط با خانوادهای از پروتئینها تحت عنوان RAS است؛ بهطوری که پژوهشگران معتقدند تا ۹۰ درصد از مبتلایان دارای چنین جهشی در ژنوم خود هستند. داراکسانرسیپ جهت مهار طیف وسیعی از پروتئینهای RAS پیشرفته و بهصورت خوراکی برای بیماران تجویز میشود.
کسب مجوز از سازمان غذا و داروی ایالات متحده، پس از انتشار ریپورت مرتبط با مرحله سوم کارآزمایی بالینی داراکسانرسیپ صورت گرفت که حدود ۵۰۰ بیمار مبتلا به آدنوکارسینومای متاستاتیک لوزالمعده (PDAC) در آن شرکت داشتند. آدنوکارسینومای لوزالمعده، رایجترین نوع از این سرطان است که حدود ۹۰ درصد از سرطانهای پانکراس را شامل میشود. بیماری مذکور مربوط به بخش ترشحکننده آنزیمهای گوارشی لوزالمعده است و ارتباطی با بخش درونزیر پانکراس ندارد.
طبق نتایج کارآزمایی، تنها دریافت یک دوز روزانه از داروی داراکسانرسیپ میتواند نرخ مرگومیر بیماران را تا ۶۰ درصد در مقایسه با شیمیدرمانی بدون مکمل، کاهش دهد. میانگین عمر بیمارانی که از داروی جدید استفاده کردهاند، برابر با ۱۳.۲ ماه ریپورت شده است؛ در حالیکه این مقدار برای گروه دیگر، تنها ۶.۷ است. نیز افرادی که در مراحل ابتدایی ابتلا به سرطان قرار داشتند، پس از مصرف دارو، با گذشت مدت زمان بیشتری (۷.۲ ماه) در مقایسه با گروه عادی (۳.۶ ماه) دچار عوارض ناشی از پیشرفت سرطان شدند.
با وجود نتیجهبخشی داراکسانرسیپ، سرطان لوزالمعده همچنان یکی از کشندهترین انواع سرطان محسوب میشود که نرخ زندگی بیش از ۵ سال مبتلایان به آن، تنها ۱۳ درصد ریپورت شده است. با این حال، امید میرود که پیشرفت اخیر بتواند زمینهساز ساخت داروهای بیشتر، مخصوصاً موارد مرتبط مهارکنندههای خانواده پروتئین RAS شود. از جمله عوارض جانبی دیدن شده داراکسانرسیپ نیز میتوان به مشکلات پوستی مخصوصاً در نوک انگشتان مانند ترک و زخم در کنار حالت تهوع و اسهال اشاره نمود.
