ناسا روز جمعه از تغییرات اساسی در مأموریت بهتعویقافتادهی خود برای بازگرداندن انسان به سطح ماه، یعنی آرتمیس ۳ خبر داد؛ آن هم در زمانی که این سازمان با نقصهای فنی مکرر و انتقادهای کارشناسان مبنی بر تلاش برای انجام عجولانهی وظایف سنگین در زمانی بسیار کوتاه دستوپنجه نرم میکند.
جرد آیزاکمن، مدیر ناسا در کنفرانسی مطبوعاتی در روز جمعه، تغییرات عمده در برنامه آرتمیس را با هدف تلاش برای کاهش خطرات و مشکلات پروژه، تشریح کرد. این آژانس در حال برنامهریزی برای افزودن یک پرواز اضافی در سال ۲۰۲۷ است تا فضاپیمای اوراین پیش از رساندن فضانوردان به مدار ماه در مأموریت آرتمیس ۳، عملیات پهلوگیری با ماهنشینهای خصوصی را در مدار زمین انجام دهد.
این رویکرد جدید و تدریجیتر به تیم ناسا فرصت میدهد پروازها را آزمایش کند و فناوریهای خود را بهبود دهد. در چارچوب این تغییرات، مأموریت آرتمیس ۲ نیز که قرار بود امسال انسانها را بدون فرود، به دور ماه ببرد، از تاریخ برنامهریزیشدهی ۶ مارس (۱۵ اسفند) دستکم تا اول آوریل (۱۲ فروردین) به تعویق میافتد.
آیزاکمن در نشست خبری جمعه با اشاره به تغییرات جدید به خبرنگبندیاران گفت: «همه موافقاند که این تنها مسیر رو به جلو است. میدانم ناسا اینگونه جهان را تغییر داد و دوباره نیز همین کار را خواهد کرد.»
این بازنگری در شرایطی صورت میگیرد که ناسا با مجموعهای از تأخیرها و مشکلات فنی روبهرو است. اوایل همین هفته، نهاد مستقلی که ایمنی فضایی را بررسی کردن میکند، در ریپورتی صریح برنامههای فعلی ناسا را بیش از حد پرریسک توصیف کرد و بهشدت مورد انتقاد قرار داد.
این هیئت مشورتی ایمنی هوافضا توصیه کرد که ناسا در اهداف مأموریت آرتمیس ۳ بازنگری کند؛ مأموریتی که قرار است نخستین فرود انسان بر ماه از زمان آخرین پرواز مجموعه مأموریتهای آپولو در دسامبر ۱۹۷۲ باشد. این هیئت تأکید کرد چون، با در نظر گرفتن «اهداف دشوار مأموریت»، بازنگری فوری باید.
سومین ماموریت آرتمیس اکنون قرار است مثل آپولو ۹، صرفاً ماژول ماهنشین را در مدار زمین آزمایش کند
آیزاکمن گفت طبق برنامه جدید، فرود نهایی روی ماه با گامهای تکاملی و تدریجی انجام خواهد شد، نه جهشهای بزرگ فناورانه. او به سیبیاسنیوز گفت: «قدمبهقدم پیش میرویم، همزمان با یادگیری بیشتر، ریسکها را کاهش میدهیم و این اطلاعات را در طراحیهای بعدی به کار میگیریم.»
او افزود: «باید به اصول اولیه برگردیم.»
گام نخست اصلاحات، پرتاب مأموریت آرتمیس ۲ را دربرمیگیرد که با تأخیرهای متعدد مواجه بوده است. موشک این مأموریت اوایل هفته جاری به آشیانهی خود در مرکز فضایی کندی ناسا در فلوریدا بازگردانده شد تا مهندسان، انسداد کشفشده در جریان هلیومِ مرحلهی فوقانی بوستر موشک را رفع کنند.
تأخیر جدید پس از یک بدبیاری دیگر در ماه فوریه رخ داد؛ زمانی که ناسا مجبور شد پرتاب آرتمیس ۲ را به دلیل نشت هیدروژن از موشک اسپیس لانچ سیستم (SLS) به تعویق بیندازد.
مأموریت آرتمیس ۲ چهار فضانورد را در سفری ۱۰روزه به دور ماه اعزام خواهد کرد؛ مأموریتی که برای بردن انسانها به فاصلهای دورتر از هر زمان دیگر در فضا طراحی شده و رکورد ثبتشده توسط مأموریت آپولو ۱۳ در سال ۱۹۷۰ را خواهد شکست.
آیزاکمن روز جمعه گفت مأموریتهای بیشتری نیز به برنامه آرتمیس افزوده خواهند شد. او این گامهای اضافی را با رویکردی مقایسه کرد که در فرود اولیه روی ماه در نیمقرن گذشته، یعنی آپولو ۱۱ اتخاذ شده بود؛ مأموریتی که در جریان آن، نیل آرمسترانگ و باز آلدرین در ۲۰ ژوئیه ۱۹۶۹ برای نخستینبار بر سطح ماه قدم گذاشتند.
آن رویداد تاریخی تازه پس از انجام سه مأموریت جداگانه به ماه امکانپذیر شد. بدین ترتیب، طبق برنامه جدید، مأموریت آرتمیس ۳ دیگر با هدف فرود بر ماه انجام نخواهد شد. در عوض، سومین ماموریت آرتمیس مشابه آپولو ۹ است که ماژول ماهنشین را در مدار زمین آزمایش کرد تا برای فرود روی ماه آماده شود.
استارشیپ اسپیسایکس و ماهنشین بلومون بلو ارجین وظیفهی انتقال فضانوردان از مدار ماه به سطح ماه را بر عهده دارند. هرچند مقامهای ناسا در مورد آمادگی شرکای تجاری خود برای آرتمیس ۳ صحبتی نکردند، این دو وسیلهی نقلیه قرار است در سال ۲۰۲۷ با فضاپیمای اوراین در مدار زمین ملاقات کنند.
تغییر ساختار آرتمیس ۳، تجربهی پروازی بیشتری برای کار با سامانههای پیشرفته و بسیار پیچیده به ناسا میدهد و فرصت آزمایش فضاپیماها را پیش از تلاش برای فرود انسان روی ماه فراهم میکند. اگر همهچیز طبق برنامه پیش برود، مأموریت جدید آرتمیس ۴ در سال ۲۰۲۸ برای فرود بر ماه اعزام خواهد شد.
هدف نهایی، فرود فضانوردان در نزدیکی قطب جنوب ماه است. ناسا اعلام کرد دومین فرود بر ماه، یعنی مأموریت آرتمیس ۵ نیز ممکن است در سال ۲۰۲۸ انجام شود و پس از آن هر سال یک مأموریت قمری دیگر برنامهریزی خواهد شد.
