یک سال پس از آغاز به کار بزرگترین باتری شنی جهان در فنلاند، دادههای عملیاتی نشان میدهد این فناوری نوظهور توانسته به شکل قابلتوجهی کارآمد و پایدار عمل کند و مسیر تازهای را برای ثبتسازی انرژیهای تجدیدپذیر ارائه دهد.
به ریپورت آیافال ساینس، شرکت فنلاندی پولار نایت انرژی اعلام کرده است که سامانه باتری شنی در نخستین سال بهرهبرداری خود تمام اهداف عملکردی تعیینشده را محقق کرده و توانسته انتشار گازهای گلخانهای در شبکه گرمایش محلی را تا حدود ۷۰ درصد کاهش دهد.
میکو پاجانن، مدیرعامل شرکت انرژی لوویسان لَمپو که پروژه را اجرا کرده است، میگوید: «سال اول حتی بهتر از انتظار ما بود. فرایند شروع کردن بسیار روان انجام شد و سیستم از نظر قابلیت اطمینان عملکردی عالی داشت؛ بهطوری که هیچگونه وقفهای در تأمین گرمایش منطقهای رخ نداد. همکاری با پولار نایت انرژی بسیار موفق بوده است.»
باتری شنی در فنلاند توانسته است انتشار کربن شبکه گرمایش محلی را تا ۷۰ درصد کاهش دهد
باتری شنی فنلاند یک سامانه ثبتسازی حرارتی در مقیاس بزرگ است که به شکل استوانه فولادی عایقشده طراحی شده و حدود ۱۳ متر ارتفاع و ۱۵ متر قطر دارد. درون این سازه حدود ۲۰۰۰ تن سنگ صابون خردشده قرار دارد. سنگ صابون نوعی سنگ دگرگونی است که به دلیل توانایی بسیار بالا در جذب و نگهداری گرما برای این یوزرد انتخاب شده است.
در سیستم باتری شنی، انرژی اضافی تولیدشده از منابع تجدیدپذیر مانند باد و خورشید با لولههایی در میان بستر سنگی منتقل و به صورت گرما ثبت میشود. این انرژی میتواند برای ساعتها، روزها یا حتی هفتهها در سیستم باقی بماند. در زمان نیاز، گرمای ثبتشده به شکل آب داغ، بخار یا هوای گرم آزاد شده و برای گرمایش شهری یا یوزردهای صنعتی مورد استفاده قرار میگیرد. هدف اصلی این فناوری، تبدیل مازاد انرژی تجدیدپذیر به گرمای ثبتشدنی و کمک به کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی در شبکههای گرمایشی است.
سامانه باتری شنی در ژوئن ۲۰۲۵ در شهر پورناینن، واقع در نزدیکی هلسینکی وارد مدار شد و از آن زمان تاکنون توانسته در فصل تابستان حدود یک ماه نیاز گرمایی شهر و در زمستان حدود یک هفته تقاضای گرمایش را ثبت و تأمین کند؛ عملکردی که به گفته مهندسان پروژه، فراتر از پیشبینیهای اولیه بوده است.
براساس ریپورت منتشرشده، عملکرد این سامانه در نخستین سال بهرهبرداری شامل موارد زیر است:
- راندمان بالاتر از ۸۵ درصد
- پایداری ۱۰۰ درصدی در تأمین گرمایش منطقهای بدون وقفه
- کاهش ۷۰ درصدی انتشار گازهای گلخانهای
- کاهش ۶۰ درصدی مصرف زیستتوده
- پاک کردن کامل مصرف نفت در سیستم گرمایشی
یکی از چالشهای اصلی انرژیهای خورشیدی و بادی، وابستگی آنها به شرایط طبیعی و نوسان تولید است. در این میان، باتری شنی با ثبت انرژی مازاد در زمان تولید و آزادسازی در زمان نیاز، این شکاف زمانی میان تولید و مصرف را پر میکند.
فناوری باتری شنی علاوه بر مزایای زیستمحیطی، میتواند نقش مهمی در کاهش نوسانات بازار انرژی نیز ایفا کند. ثبتسازی ارزان انرژی در زمان مازاد تولید، به اپراتورها امکان میدهد در برابر افزایش قیمتها و اختلالات عرضه مقاومت بیشتری داشته باشند.
سائولی آنتیلا از شرکت کاپمن اینفرا که در حوزه سرمایهگذاری زیرساختها فعالیت میکند، میگوید: «قصد داشتیم وابستگی خود به منبع سوخت را کاهش دهیم. تجربه اخیر نشان داده که نوسانات قیمت انرژی دیگر استثنا نیست، بلکه به وضعیت پایدار بازار تبدیل شده است. باتری شنی دقیقاً در برابر چنین شرایطی یک لایه حفاظتی ایجاد میکند. در برخی دورهها توانستیم برق مورد نیاز برای شارژ سیستم را با قیمتی ۷۰ تا ۸۰ درصد پایینتر از میانگین بازار تأمین کنیم و در بعضی ماهها این اختلاف حتی به بیش از ۹۰ درصد رسید.»
با پایان نخستین سال فعالیت، پرسش اصلی اکنون به قابلیت توسعه فناوری باتری شنی در مقیاسهای بزرگتر مربوط میشود. اینکه آیا باتریهای شنی میتوانند در شهرهای بزرگتر و شبکههای پیچیدهتر انرژی نیز به کار گرفته شوند یا اینکه در نهایت بهعنوان راهحلی محدود اما موفق باقی خواهند ماند، موضوعی است که آینده این فناوری را تعیین خواهد کرد.
