«ایلان ماسک»، مدیرعامل تسلا و اسپیسایکس، در مصاحبه ۹۰ دقیقهای با «زانی مینتون بدوز» (Zanny Minton Beddoes)، سردبیر اکونومیست، درباره طیف گستردهای از موضوعات داغ روز صحبت کرد. این مصاحبه بازتاب زیادی در رسانههای جهانی داشت که سپس به نکات مهم آن میپردازیم.
۱. پیشرفت هوش مصنوعی و بیمعناشدن پول
ماسک پیشبینی میکند که هوش مصنوعی ظرف حدود ۵ سال آینده از مجموع هوش تمام انسانهای روی زمین فرارتر خواهد رفت. به باور او، بهزودی هیچ کاری وجود نخواهد داشت که هوش مصنوعی نتواند بهتر از انسان انجام دهد؛ مگر شاید «انسانبودن».
این جهش فناوری به باور ماسک، جوامع را وارد عصر فراوانی خیرهکننده میکند؛ جایی که هر کس هر آنچه بخواهد در اختیار دارد. ماسک معتقد است تا سال ۲۰۳۶، فناوریهای هوش مصنوعی و رباتیک ساختار اقتصاد جهانی را چنان دگرگون میکنند که مفهوم پول ارزش کارکردی خود را از دست خواهد داد:
«شما پول را برای دریافت کالاها و خدمات میخواهید… اگر رباتها و هوش مصنوعی بتوانند کالاها و خدماتی بسیار بیشتر از توان مصرف انسانها تولید کنند، دیگر چه نیازی به پول خواهید داشت؟»
در پاسخ به ابهامات سردبیر اکونومیست پیرامون بیکاری گسترده و مسائل اقتصادی دوران گذار، ماسک پیشنهاد داد که دولتها و وزارت خزانهداری باید چکهای حمایتی (درآمد پایه همگانی) برای مردم صادر کنند.
او در رد ادعای تورمزا بودن چاپ پول در چنین شرایطی گفت:
«تورم تنها حاصل نسبت پول موجود به حجم کالاها و خدمات است. اگر میزان تولید کالاها و خدمات به شکلی خیرهکننده و جهشی افزایش یابد… شما میتوانید بدون ایجاد تورم، در دیتابیسها پول خلق کنید. من پیشبینی میکنم که مسئله و چالش اصلی آینده، تورم منفی است، نه تورم مثبت.»
بااینحال، ماسک درباره اینکه چه کسی کنترل این ابرهوش را در دست خواهد داشت، چندان مطمئن نبود و شکاف هوش آینده میان انسان و هوش مصنوعی را به شکاف میان انسان و شامپانزه تشبیه کرد:
«سخت است تصور کنیم در دنیا، شامپانزهها در رأس امور و فرمانروایی باشند!»
۲. «اگر نمیتوانی شکستشان دهی، به آنها ملحق شو»
ماسک همچنان احتمال نابودی بشریت توسط هوش مصنوعی را بین ۱۰ تا ۲۰ درصد میداند، اما نگرش او نسبت به این خطر تغییر کرده است. او میگوید به یک «نتیجهگیری فلسفی» رسیده که باید به جنبههای مثبت نگاه کرد، چرا که حرکت هوش مصنوعی و رباتیک غیرقابل مهار شده است:
«فلسفه من درحالحاضر این است: بیاپید از مسیر لذت ببریم! حتی اگر دکمه توقفی برای هوش مصنوعی وجود داشت، احتمالاً نباید آن را فشار میدادیم.»
ماسک با لحنی کنایهآمیز اذعان کرد که تلاشهای قبلی او برای ایمنسازی هوش مصنوعی (از جمله مشارکت در تأسیس اولیه OpenAI) تنها به شتابگرفتن بیشتر این فناوری منجر شد. جمعبندی او از این وضعیت ساده است:
«وقتی نمیتوانی شکستشان دهی، به آنها ملحق شو!»
او نیز احساسات درونی خود نسبت به شتاب پیشرفت AI را چنین توصیف کرد:
«صادقانه بگویم، اگر هر روز یا حتی در ساعات مختلف یک روز از من درباره احساسم بپرسید، حسم نسبت به هوش مصنوعی از هیجان غیرقابلتوصیف تا وحشت مطلق متغیر است.»
۳. اعتراف به زیادهروی در سیاست
یکی از لحظات تأملبرانگیز مصاحبه، جایی بود که ماسک به حضور پررنگبندی خود در عرصههای سیاسی و دولت دونالد ترامپ خرید. او مسئولیت کنترل اداره بهرهوری دولت (DOGE) را برعهده داشت که به تعدیلهای گسترده در بودجه فدرال منجر شد. ماسک توضیح داد:
«راستش را بخواهید، فکر میکنم کمی بیش از حد درگیر سیاست شدم و زیادهروی کردم.»
او اشاره کرد که شاید بهتر بود به جای لاگین مستقیم به ساختار اجرایی واشنگتن، زمان خود را صرف کنترل شرکتهایش میکرد. بااینحال، ماسک از هدف اصلی پروژه DOGE دفاع کرد و گفت کسری بودجه آمریکا به نقطهای رسیده که سود خریدی بدهیهای دولت از مجموع بودجه دفاعی و اطلاعاتی کشور پیشی گرفته است.
هنگامی که زانی مینتون بدوز پرسید قطع ناگهانی بودجههای آژانس توسعه جهانی آمریکا (USAID) چقدر باعث مرگ کودکان در آفریقا شده است، ماسک با قاطعیت این ادعا را رد کرد:
«صفر! دقیقاً صفر نفر!»
ماسک مدعی شد که سازمانهای خیریه بزرگ مانند بنیاد گیتس میتوانستند این خلاء را پر کنند و ریپورتهای مربوط به تلفات را حاصل فضاسازی «سازمانهای کلاهبردار» برای بازگرداندن بودجه دانست.
۴. پیشنهاد همتاداوری مدلهای هوش مصنوعی
در بخش ایمنی هوش مصنوعی، ایلان ماسک پیشنهادی متفاوت مطرح کرد: شرکتهای بزرگ توسعهدهنده هوش مصنوعی باید هر چند هفته یکبار جلسات مشترکی برگزار کنند و مدلهای جدید یکد برنامهیگر را پیش از عرضه عمومی، به روش همتاداوری (Peer-Review) ارزیابی کنند.
ماسک معتقد است رقبا بهدلیل دانش فنی بالا، بسیار بهتر از دولتها و قوانین دستوپاگیر میتوانند خطرات و آسیبپذیریهای ایمنیی سیستمها را کشف کنند. این پیشنهاد درحالی مطرح میشود که خود ماسک اختلافات حقوقی و شخصی عمیقی با «سم آلتمن»، مدیرعامل OpenAI، دارد و بارها تبدیل شدن OpenAI از یک نهاد غیرانتفاعی به یک شرکت ۸۰۰ میلیارد دلاری سودمحور را زیر سؤال برده است.
بااینحال، ماسک با تمجید از «داریو آمودی»، مدیرعامل انتروپیک، تأکید کرد:
«اگر به خاطر خیر و صلاح جهان باشد، ما اختلافات شخصیمان را کنار خواهیم گذاشت.»
۵. «مردم از رسانهها بیشتر از من متنفرند!»
بخش جنجالی مصاحبه زمانی شکل گرفت که سردبیر اکونومیست، ماسک را بابت دخالت در سیاستهای کشورهای اروپایی و حمایت از احزاب راستگرا (مانند حزب AfD در آلمان) به چالش کشید و گفت ثروت و مالکیت بر شبکه ایکس باعث ایجاد قدرت نامتعارف برای او شده و همین امر سبب «تنفر» برخی مردم از او شده است.
ماسک در پاسخ به تندی به مینتون حمله کرد و بیاعتمادی عمومی به رسانهها را به رخ کشید:
«فکر میکنم مردم بسیار بیشتر از آنچه تصور میکنید، از شما و رسانهها متنفرند! شاید برخی از من متنفر باشند و این درست است، برایم مهم نیست. اما داشتن ۲۵۰ میلیون دنبالکننده در ایکس نشان میدهد افراد بسیار زیادی من را دوست دارند.»
ماسک اشتباهب به سردبیر اکونومیست ادامه دادن داد:
«آیا متوجه هستید که جامعه چقدر از رسانهها بیزار است؟ آیا میدانید میزان محبوبیت و اعتماد به خبرنگبندیاران به حدود ۱۵ درصد رسیده است؟ کارمندبودن در رسانه یعنی همین؛ آنها از شما متنفرند، بسیار بیشتر از آنکه از من متنفر باشند. من فکر میکنم مشکل اصلی خود شما هستید؛ یعنی رسانهها!»
