یادگیری دستورات لینوکس با بازی و چالش‌های جذاب

یادگیری ابزار خط فرمان لینوکس (Linux Command Line) با خواندن مستندات خشک یا حفظ کردن فهرست بلندبالای دستورات، خیلی زود خسته‌کننده می‌شود. ترمینال لینوکس آن‌قدر قدرتمند و گسترده است که همیشه دستور یا ترفند جدیدی برای یاد گرفتن هست، اما همچنان می‌توان مسیر یادگیری را جذاب‌تر و لذت‌بخش‌تر کرد.

راه‌حلی که بسیاری از توسعه‌دهندگان و مدیران باتجربه به آن اعتقاد دارند، یادگیری با بازی و چالش است. سپس با پنج سکوی نرم‌افزاری بازی رایگان آشنا می‌شوید که به‌جای آموزش خشک و کسل‌کننده‌ی ابزار خط فرمان لینوکس، شما را وارد ماجراجویی، معما و مسابقه می‌کنند تا دستورات پریوزرد و حتی تکنیک‌های حرفه‌ای ترمینال لینوکس را یاد بگیرید.

سپس به‌طور خلاصه توضیح داده‌ایم که هرکد برنامهام از بازی‌های یادگیری خط فرمان لینوکس برای چه کسی مناسب‌تر هستند.

سکوی نرم‌افزاری بندیت وارگیم (Bandit Wargame) یکی از شناخته‌شده‌ترین مراجع آموزش لینوکس است که روی مفهوم وصل شدن SSH تمرکز دارد. در کنار آن، دستورات پریوزردی مثل find ،grep و ls را هم به‌طور عملی تمرین می‌کنید. ساختار بازی ساده است و در هر مرحله باید پسورد مرحله‌ی بعد را در سیستم پیدا کنید و با همان رمز، ازطریق SSH به مرحله‌ی بعدی متصل شوید.

مراحل ابتدایی بندیت خیلی ساده‌اند. به‌عنوان نمونه پسورد داخل یک فایل متنی ساده قرار دارد یا باید فایلی را طبق ویژگی‌هایش مثل حجم یا نوع پیدا کنید. البته هرچه جلوتر بروید، با دستورهایی مثل diff کار با کرون‌جاب‌ها و حتی مخازن گیت سروکار خواهید داشت. در مجموع ۳۴ مرحله‌ی بازی طیف وسیعی از مهارت‌های خط فرمان را پوشش می‌دهد.

در بندیت وارگیم چه چیزهایی یاد می‌گیرید؟

• وصل شدن امن به سرور با SSH
• جست‌وجوی فایل‌ها با find طبق معیارهای مختلف مثل اندازه، نوع، مجوز
• فیلتر کردن متن با grep
• مقایسه‌ی فایل‌ها با diff
• اصول مقدماتی cron و مخازن گیت

پروژه‌ی The Command Line Murders که در قالب یک مخزن روی گیت‌هاب منتشر شده است، شما را در نقش کارآگاهی قرار می‌دهد و باید پرونده‌ی قتل خیالی را با کندوکاو در انبوهی از فایل‌های متنی حل کند. هیچ ویدیو یا رابط گرافیکی خاصی در کار نیست؛ فقط شما هستید، ترمینال و صدها فایل شواهد.

نکته‌ی جالب بازی کامندلاین مردرز، تمرکز روی مهارت‌های جابه‌جایی و جست‌وجو در فایل‌ها است؛ یعنی کارهایی مثل پیمایش پوشه‌ها، جست‌وجوی متن داخل فایل‌ها و استخراج بخش‌های مرتبط از داده‌ها که هر روز در دنیای واقعی هم به آن نیاز دارید. سطح دشواری آن برای مبتدیان کاملاً مناسب است و برگه‌ی تقلب هم برای دستورات پایه همراهش ارائه می‌شود.

در کامندلاین مردرز چه چیزهایی یاد می‌گیرید؟

• پیمایش دایرکتوری‌ها و کنترل مسیرها
• جست‌وجوی متن در فایل‌ها با grep
• استخراج و ترکیب داده‌ها از چند فایل مختلف
• خواندن و مرور سریع محتوای فایل‌های متنی

اگر دنبال آموزش سریع‌تر خط فرمان لینوکس هستید، Command Challenge گزینه‌ی خوبی است. این بازی کاملاً تحت‌وب اجرا می‌شود و یک ترمینال شبیه‌سازی‌شده در اختیارتان قرار می‌دهد. در هر مرحله تمرین کوچکی به شما داده می‌شود؛ مثلاً کپی کردن فایل یا پاک کردن تمام فایل‌های یک پوشه و شما باید دستور درست را تایپ کنید.

دشواری مراحل در کامند چلنج رفته‌رفته بیشتر می‌شود، اما هر تمرین معمولاً با دستور تک‌خطی قابل حل است. نکته‌ی آموزنده‌ی این بازی این است که می‌توانید پس از حل هر مرحله راه‌حل‌های جایگزین را هم ببینید، زیرا در لینوکس معمولاً چند راه مختلف برای رسیدن به یک نتیجه هست.

در کامند چلنج چه چیزهایی یاد می‌گیرید؟

• عملیات پایه مثل کپی، انتقال، پاک کردن، ساخت روی فایل و پوشه
• ساخت هم‌زمان پوشه و زیرپوشه با یک دستور
• شناخت گزینه‌های کمتر شناخته‌شده‌ی دستورات آشنا مثل فلگ (Flag) و آپشن (Option)

لینوکس جِرنی (Linux Journey) بیشتر شبیه دوره‌ی آموزشی ساختاریافته است تا بازی کلاسیک، اما به‌قدری تعاملی و پرمثال طراحی شده است که یادگیری با آن بسیار لذت‌بخش می‌شود. این سکوی نرم‌افزاری ۱۹ ماژول آموزشی دارد که مهم‌ترین دستورات لینوکس را با مثال‌های عملی پوشش می‌دهد. حتی به ابزارهای کمکی مثل help ،man و دستور کمتر شناخته‌شده‌ی whatis هم می‌پردازد.

در نهایت هر درس لینوکس جِرنی یک سؤال کوتاه برای سنجش یادگیری نشان دادن داده می‌شود که به تمرین‌های عملی روی سکوی نرم‌افزاری LabEx متصل است و در آن روی ماشین مجازی واقعی تمرین می‌کنید. بخش اصلی سکوی نرم‌افزاری به‌صورت رایگان و متن‌باز در دسترس قرار دارد اما برای بخشی از تمرین‌های آزمایشگاهی (Lab) باید اشتراک خریداری کنید.

در لینوکس جرنی چه چیزهایی یاد می‌گیرید؟

• مفاهیم پایه‌ی شِل (Shell) و نحوه‌ی کار سیستم‌عامل لینوکس
• دستورات پریوزرد کنترل فایل، یوزر و مجوزها
• استفاده از ابزارهای هدایت‌گری استفاده مانند man ،help و whatis
• مفاهیم شبکه و کنترل پردازش‌ها در سطح مقدماتی تا متوسط

اگر با مفاهیم پایه‌ی لینوکس آشنا هستید و می‌خواهید وارد دنیای اسکریپت‌نویسی شل (Shell Scripting) شوید، مجموعه چالش‌های Linux Shell در HackerRank گزینه‌ی مناسبی است. این بخش روی نوشتن اسکریپت تمرکز دارد، اما در کنارش دستورات مهمی مثل cut ،sort ،grep و awk را هم یاد می‌گیرید.

هر مسئله در Linux Shell از شما می‌خواهد در ادیتور آنلاین سایت اسکریپت بنویسید و آن را در برابر لاگینی‌های آزمایش اجرا کنید. در این چالش‌ها مفاهیم اصلی Bash ازجمله حلقه‌ها (Loops)، شرط‌ها (Conditionals) و توابع (Functions) پوشش داده می‌شود. ادیتور HackerRank همان ادیتور معروف موناکو است که از آن به‌عنوان زیرساخت VS Code هم استفاده شده است.

در لینوکس شل چه چیزهایی یاد می‌گیرید؟

• نوشتن و اجرای اسکریپت‌های Bash
• کار با دستورات پردازش متن مثل cut ،sort ،grep و awk
• پیاده‌سازی حلقه، شرط و تابع در اسکریپت‌نویسی شل
• دیباگ کردن اسکریپت طبق لاگ‌آوتی آزمایش‌ها

کد برنامهام‌یک از بازی‌های معرفی‌شده نظر شما را بیشتر جلب کرد؟