یافتههای جدید حاصل از فناوریهای پیشرفتهی تصویربرداری پزشکی، ابعاد تازهای از فاجعه تاریخی پمپئی را آشکار کرده است. اسکنهای پرتو ایکس و سیتیاسکن روی قالب گچی یکی از قربانیان فوران کوه وزوو در سال ۷۹ میلادی نشان میدهد که این فرد در لحظات پایانی عمر خود یک جعبه ابزار پزشکی و یک کیف کوچک با داشته است. باستانشناسان با تکیه بر این شواهد معتقدند فرد یادشده به احتمال زیاد پزشک بوده که در زبان لاتین با عنوان «مدیکوس» (Medicus) شناخته میشده است.
مرد نگونبخت یکی از ۱۳ قربانی بود که در جریان فوران آتشفشان در یک تاکستان پناه گرفته بودند؛ منطقهای که امروزه به «باغ فراریان» شهرت دارد. پناهگاه این گروه در نهایت به دام مرگ تبدیل شد و همگی آنها بر اثر استنشاق ابری متراکم از خاکستر و گازهای سمی و کشنده، به احتمال قوی دیاکسید کربن و دیاکسید گوگرد، جان خود را از دست دادند. این فاجعه در مجموع به قیمت جان هزاران نفر در شهر ساحلی پمپئی و هرکولانوم، شهر همسایهی آن، تمام شد.
جراحی در زمان فوران وزوو به عنوان آخرین راهکار درمانی، با خطرات مرگباری همراه بود
شهر باستانی پمپئی نخستین بار در قرن شانزدهم کشف شد، اما بخش عمده پژوهشهای علمی دقیق و باستانشناسی در این محوطه، به دوران معاصر بازمیگردد. باستانشناسان در سال ۱۹۶۱ با تزریق گچ به فضاهای خالی ایجادشده توسط اجساد تجزیهشده در میان لایههای سخت خاکستر، قالبهای گچی منحصربهفردی از قربانیان باغ فراریان ساختند؛ این نمونهها در واقع بخشی از حدود ۱۰۴ قالب گچی به شمار میروند که در کل محوطهی باستانی پمپئی از قربانیان این فاجعه ساخته شده است.
بررسی کردنهای علمی اخیر روی یکی از قالبها نشان میدهد این مرد ابزارهای جراحی و لوازم تخصصی حرفه خود را با داشته است. طبق بیانیهی ترجمهشده از سوی محوطهی باستانشناسی پمپئی تحت نظارت دولت ایتالیا، هنوز مشخص نیست که آیا این پزشک قصد داشته به آسیبدیدگان و مجروحان آتشفشان کمک کند یا صرفاً در حال فرار برای نجات جان خود بوده است.
بهریپورت لایوساینس، گابریل زوکتریگل، مدیر پارک باستانشناسی پمپئی، میگوید: «این شخص ابزارهای حیاتی خود را همراه برده بود تا به پشتوانهی تخصصش، زندگی جدیدی را در نقطهای دیگر آغاز کند، هرچند شاید انگیزهی یاری رساندن به دیگران نیز در این اقدام دخیل بوده باشد.»
فوران ویرانگر کوه وزوو جان حدود ۲هزار نفر را در پمپئی و شهرهای اطراف گرفت، بااینحال باستانشناسان امروزه بر این باورند که بخش زیادی از ساکنان موفق به فرار از مهلکه شدند. این رویداد تاریخی به دلیل حفظ شگفتانگیز جزئیات زندگی روزمرهی رومیان در زیر لایههای ضخیم خاکستر، همواره یکی از جذابترین موضوعات برای دانشمندان بوده و حتی ریپورتهای مکتوب ارزشمندی از شاهدان عینی آن زمان به دست ما رسیده است.
