شاید تصور کنید بخش عمدهی ارتباطات میان قارهها ازطریق ماهوارهها انجام میشود؛ اما واقعیت متفاوت است. بخش اصلی ارتباطات بینالمللی اینترنت از کابلهای فیبر نوری مدفون در کف اقیانوسها عبور میکند. طبق ریپورت اتحادیهی بینالمللی مخابرات (ITU)، این کابلها بیش از ۹۹ درصد ترافیک بینالمللی داده را حمل میکنند.
دلیل اصلی، ترکیبی از ظرفیت بسیار بالا، شتاب، تأخیر کم و هزینهی مناسب انتقال داده است. فیبر نوری میتواند حجم عظیمی از اطلاعات را با استفاده از پالسهای نور منتقل کند و کابلها مستقیماً دیتاسنترها و شبکههای مخابراتی قارههای مختلف را به یکد برنامهیگر متصل میکنند.
امروز بیش از ۵۰۰ سامانهی کابل زیردریایی در جهان فعال است که در مجموع بیش از ۱٫۴ میلیون کیلومتر امتداد دارند. تقاضا برای این زیرساخت نیز همچنان در حال رشد است؛ طبق دادههای TeleGeography، ظرفیت بینالمللی اینترنت در سال ۲۰۲۵ به حدود ۱٬۸۳۵ ترابیتبرثانیه رسید.
چرا ماهواره جای کابل را نگرفته است؟
ماهوارهها برای وصل شدن مناطق دورافتاده و ایجاد مسیرهای پشتیبان بسیار مهماند؛ اما برای انتقال حجم عظیم داده میان قارهها هنوز کابلها انتخاب اصلی هستند. کابل فیبر نوری میتواند حجم بسیار بیشتری از داده را با تأخیر پایینتر جابهجا کند و به همین دلیل، خدمتهایی مانند رایانش ابری، تراکنشهای مالی، ارتباطات دولتی و خدمتهای آنلاین به شبکهی زیردریایی وابستگی شدیدی دارند.
قرارگرفتن زیر اقیانوس بهمعنای مصونبودن کابلها نیست
کابلها صرفاً رشتهای از فیبر نیستند. بخشهای مختلف آنها برای حفاظت از فیبرهای نوری در برابر فشار، خوردگی و فعالیتهای انسانی و دریایی طراحی شدهاند و در طول مسیر نیز تجهیزات تقویتکنندهی سیگنال قرار میگیرد تا داده بتواند مسافتهای بسیار طولانی را طی کند. ساخت و شروع کردن یک کابل زیردریایی جدید نیز میتواند بیش از دو سال زمان ببرد.
البته قرارگرفتن زیر اقیانوس به معنای مصونبودن نیست. ماهیگیری، لنگر انداختن کشتیها، فعالیتهای کف دریا، زمینلرزه و فرسودگی میتوانند به کابلها آسیب بزنند. ITU میگوید هر سال بیش از ۲۰۰ اختلال در کابلهای زیردریایی در سراسر جهان ریپورت میشود و ریپورت سال ۲۰۲۵ این سازمان نشان میدهد حدود ۸۶ درصد خرابیها با فعالیتهای انسانی مانند ماهیگیری و لنگر انداختن ارتباط دارند.
اهمیت این شبکه زمانی بیشتر مشخص میشود که یک کابل قطع شود. معمولاً اینترنت جهان با یک قطعشدن از کار نمیافتد، چون کشورها و اپراتورها به چند مسیر و کابل مختلف متصلاند و ترافیک میتواند از مسیرهای جایگزین عبور کند. اما کشورهایی که به تعداد کمی مسیر وابستهاند، ممکن است با کاهش شدید ظرفیت و افزایش تأخیر مواجه شوند. ITU همین وابستگی جغرافیایی و تمرکز مسیرها را یکی از مهمترین تهدیدهای زیرساخت جهانی میداند.
اینترنت جهانی روی چیزی بنا شده که تقریبا هیچوقت دیده نمیشود
به همین دلیل، با وجود ظهور فناوریهایی مانند استارلینک و دیگر شبکههای ماهوارهای، کابلهای زیردریایی همچنان ستون فقرات اینترنت بینالمللی باقی ماندهاند. شاید میلیاردها نفر هر روز اینترنت را بدون دیدن این زیرساخت استفاده کنند، اما پشت یک تماس ویدئویی، تراکنش بانکی یا فرستادن فایل از کشوری به کشور دیگر، ممکن است دادهها از هزاران کیلومتر فیبر نوری در تاریکی مطلق کف اقیانوس عبور کرده باشند.
در واقع اینترنت جهانی تا حد زیادی روی چیزی بنا شده که تقریباً هیچوقت دیده نمیشود: یک شبکهی عظیم شیشهای در اعماق اقیانوسها.
یک نکتهی جذاب برای تصویر یا اینفوگرافیک این مقاله این است که مسیر یک درخواست ساده، مثلاً بازکردن یک سایت در آمریکا از اروپا، را از لپتاپ تا مرکز داده و سپس با کابل زیردریایی و ایستگاه فرود کابل نشان بدهیم؛ این موضوع خیلی خوب «نامرئیبودن» این زیرساخت را نشان میدهد.
