براساس شواهد علمی، ورزش منظم نقشی کلیدی در مقابله با سرطان ایفا میکند؛ اما یافتههای مطالعهای جدید نشان میدهد که تنها ۱۰ دقیقه رکابزدن پرفشار کافی است تا تغییرات بیولوژیکی ضدسرطانی در بدن آغاز شود.
گروهی بینالمللی از دانشمندان در مطالعه دریافتند که فورانی کوتاه از فعالیت بدنی، برای آزاد شدن مولکولهای مفید در جریان خون کفایت میکند. این مولکولها با افزایش شتاب ترمیم دیانای و کاهش فعالیت ژنهای مرتبط با رشد تومور، محیط داخلی بدن را علیه سرطان تغییر میدهند. تغییرات شیمیایی مذکور که مستقیماً بر اثر ورزش در خون ایجاد میشوند، پتانسیل آن را دارند که شتاب رشد و گسترش سلولهای سرطانی را کاهش دهند؛ موضوعی که میتواند مسیر را برای ابداع درمانهای نوین، بهویژه برای سرطان روده بزرگ، هموار کند.
بهریپورت دانشگاه نیوکاسل، سام اورنج، فیزیولوژیست ورزشی بالینی از دانشگاه نیوکاسل بریتانیا، میگوید: «نکتهی خیرهکننده اینجاست که ورزش فقط به بافتهای سالم سود نمیرساند، بلکه سیگنالهای قدرتمندی را با جریان خون فرستادن میکند که میتواند مستقیماً بر هزاران ژن در سلولهای سرطانی تأثیر بگذارد.» این بینش هیجانانگیز دریچهای به سوی روشهایی باز میکند که اثرات بیولوژیکی ورزش را شبیهسازی یا تقویت میکنند و در نهایت به بهبود نتایج درمانی برای بیماران منجر میشوند.
در مطالعه، ۳۰ داوطلب با اضافه وزن یا چاقی در بازهی سنی ۵۰ تا ۷۸ سال برای انجام آزمایش فراخوانده شدند؛ چراکه داشتن وزن اضافی یکی از عوامل خطر اصلی در ابتلا به سرطان محسوب میشود. شرکتکنندگان پس از گرمکردن کوتاه، ۱۰ دقیقه رکابزدن شدید با دوچرخهی ثابت را تجربه کردند. محققان با بررسی کردن نمونههای سرم خون که قبل و پس از تمرین جمعآوری شده بود، تغییرات در ترکیب مولکولی خون را شناسایی کردند. نمونههای سرم خون سپس در محیط آزمایشگاهی روی سلولهای سرطان روده بزرگ اعمال شد و نتایج، پتانسیل بالای این ترکیبات در مبارزه با سرطان را تایید کرد.
حتی یک جلسه تمرینی هم تأثیرگذار است
پیشتر نیز ثابت شده بود که ورزش راهی موثر برای کاهش شتاب روند پیشرفت سرطان روده و جلوگیری از برگشت آن پس از جراحی است؛ اما مطالعهی اخیر با نگاهی دقیق به مسیرهای بیولوژیکی درگیر در فرآیند، جزئیات تازهای را فاش کرده است. یافتههای جدید بار دیگر اهمیت ورزش را برای سلامت عمومی یادآوری میکند؛ حتی اگر تنها چند دقیقه در روز باشد، باز هم تفاوت محسوسی در وضعیت جسمی و روانی فرد ایجاد خواهد شد.
سام اورنج تأکید میکند: «حتی یک جلسهی تمرینی هم تأثیرگذار است. یک نوبت ورزش فقط ۱۰ دقیقهای، سیگنالهای قدرتمندی به بدن میفرستد. این موضوع یادآوری میکند که برای محافظت از سلامت، هر قدم و هر حرکت ارزشمند است.»
محدودیتهای مطالعه نیز نباید نادیده گرفته شوند؛ اثرات سرم خون تنها در محیط آزمایشگاهی و بر روی سلولها آزمایش شده، نه مستقیماً در بدن انسان؛ نیز فقط تأثیرات کوتاهمدت یک نوبت ورزش اندازهگیری شده است. بااینحال، نشانههای امیدوارکننده بهقدری زیاد است که میتوان تصور کرد در آینده ورزشهای کوتاه اما شدید یا حتی داروهایی که تأثیرات مشابه را در بدن شبیهسازی میکنند، به روشی نوین برای مهار سرطان روده تبدیل شوند.
اورنج در نهایت خاطرنشان میکند: «در آینده، بینش تازه میتواند به درمانهای جدیدی منجر شود که اثرات مفید ورزش را در زمینهی ترمیم دیانای آسیبدیده و چگونگی مصرف سوخت برای انرژی در سلولها، تقلید میکنند.»
مطالعه در مجلهی International Journal of Cancer منتشر شده است.
