ستارهشناسان وجود سیارهای فراخورشیدی را تایید کردهاند که در ابر غبار و بقایای اطراف یک ستاره جوان درحال شکلگیری است. این سیاره که کمتر از یک میلیون سال قدمت دارد، جوانترین سیاره فراخورشیدی شناختهشده محسوب میشود و میتواند به پژوهشگران در مطالعه مراحل اولیه شکلگیری سیارات کمک کند.
به ریپورت لایوساینس، این سیاره که Elias 2-24 b نام دارد، به دور ستارهای تازهتشکیلشده در فاصله حدود ۴۵۰ سال نوری از زمین میچرخد. جرم آن بین دو تا چهار برابر مشتری برآورد شده و فاصلهاش از ستاره میزبان تقریباً دو برابر فاصله نپتون از خورشید است.
کشف جوانترین سیاره فراخورشیدی شناختهشده توسط انسانها
پژوهشگران برای بررسی کردن دقیقتر شکاف موجود در دیسک پیشسیارهای اطراف این ستاره، دادههای سه تلسکوپ را با یکد برنامهیگر ترکیب کردند: رصدخانه W. M. Keck در هاوایی، آرایه بزرگ آتاکاما (ALMA) در شیلی و تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه جنوبی اروپا (VLT) در شیلی.
این مشاهدات به پژوهشگران اجازه داد تصویر مستقیمی از Elias 2-24 b ثبت کنند و وجود آن را تایید کنند. نیز با تعیین سن این جرم آسمانی مشخص شد که احتمالاً کمتر از یک میلیون سال قدمت دارد.
این سیاره حدود ۵ هزار برابر جوانتر از زمین است و سن آن تنها حدود ۰.۰۰۸ درصد سن قدیمیترین سیاره فراخورشیدی شناختهشده، یعنی PSR B1620-26 b، محسوب میشود که حدود ۱.۱ میلیارد سال پس از مهبانگ شکل گرفته است. اگر سن این سیاره را با طول عمر انسان مقایسه کنیم، Elias 2-24 b تقریباً معادل نوزادی دو یا سهروزه است.
ستارهشناسان پیشازاین نیز سیارات فراخورشیدی بسیار جوانی را شناسایی کرده بودند، اما تا همین اواخر توانایی تلسکوپها برای دیدن چنین اجرامی محدود بود. برای مدت طولانی، جوانترین سیارات فراخورشیدی شناختهشده، از جمله چند سیاره در مدار ستاره PDS 70، حدود ۵ میلیون سال قدمت داشتند. دلیل این مسئله آن بود که تلسکوپها نمیتوانستند سیارات را پیش از آنکه شکاف بزرگی در دیسک پیشسیارهای اطراف ستاره ایجاد کنند، شناسایی کنند.
Elias 2-24 b دستکم دو برابر جوانتر از هر سیاره فراخورشیدی شناختهشده قبلی است. پژوهشگران میگویند این موضوع فرصتی کمسابقه برای بررسی کردن مراحل ابتدایی شکلگیری سیارات و وارد کردن شکافهای موجود در دانش فعلی درباره این فرایند فراهم میکند.
درکل برای دیدن یک سیاره بسیار جوان، دیسک پیشسیارهای ستاره باید تقریباً عمود بر خط دید زمین قرار گرفته باشد تا بتوان شکافهای موجود در آن را از بالا یا پایین دیدن کرد. بااینحال، نور خود ستاره اغلب دیسک را تحتالشعاع قرار میدهد و دیدن سیارات جوان را دشوار میکند. این وضعیت ممکن است با آغاز فعالیت تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن ناسا تغییر کند.
یافتههای این پژوهش در The Astrophysical Journal Letters منتشر شده است.
