تجارت زباله‌؛ آیا پاکسازی مدار زمین به یک کسب‌و‌کار میلیاردی تبدیل می‌شود؟

هزاران ماهواره در حال چرخش به دور زمین هستند و پس از پایان عمر خود، با موشک‌هایی که آن‌ها را به مدار فرستاده‌اند، در فضا باقی می‌مانند. سقوط یک مرحله‌ی فوقانی از موشک فالکون ۹ متعلق به اسپیس‌ایکس به ماه، پس از یک سال سرگردانی در مسیر کنترل‌نشده، بار دیگر توجه کارشناسان را به مخاطرات این زباله‌های سرگردان جلب کرد.

به ریپورت سی‌ان‌بی‌سی، ماهواره‌های ازکارافتاده، قطعات موشک‌های مصرف‌شده و سایر بقایای فضایی می‌توانند سال‌ها در مدار باقی بمانند؛ وضعیتی که به شلوغی بیش از حد محیط فضا و افزایش خطر برخوردها منجر می‌شود. اکنون گروهی از شرکت‌های خصوصی در حال سرمایه‌گذاری روی ایده‌ی پاکسازی این زباله‌های فضایی و خدمت‌دهی به ماهواره‌ها پیش از تبدیل‌شدن به زباله هستند.

زیرساخت‌های فضایی به پایه‌ای اساسی برای اقتصاد جهانی تبدیل شده‌اند و در همه‌چیز از تراکنش‌های مالی و GPS گرفته تا پیش‌بینی هواشناسی و ردیابی موشک‌ها نقشی حیاتی دارند.

نقشه‌های تعاملی نشان می‌دهند که اکنون نزدیک به ۳۰ هزار شیء در فضا ردیابی می‌شوند که تنها حدود ۱۸ هزار و ۵۰۰ مورد از آن‌ها ماهواره‌های فعال هستند و مابقی را قطعات متلاشی‌شده یا بدنه‌ی موشک‌ها تشکیل می‌دهند.

اندرو فایولا، معاون تجاری شرکت خدمات مداری آسترواسکال، می‌گوید: «فضا یک دارایی عمومی جهانی است و ما در حال آلوده‌کردنش هستیم. واقعا باید آن را پاکسازی کنیم؛ چرا که رواج فرهنگ مصرف‌گرایی و دور انداختن تجهیزات در فضا، نوتیفیکیشندهای سنگینی با دارد.»

حتی قطعات بسیار کوچک زباله که با شتاب هزاران کیلومتر در ساعت حرکت می‌کنند، می‌توانند آسیب‌های شدیدی به ماهواره‌ها وارد کنند یا لباس فضانوردان را در حین عملیات‌های خارج از فضاپیما بشکافند. آسترواسکال یکی از معدود شرکت‌های تجاری است که توانایی وصل شدن به یک فضاپیمای دیگر در مدار را با سیستم جذب مغناطیسی به نشان دادن گذاشته است. این کار در شرایطی که اجسام در مدار پایین زمین با شتاب ۷ تا ۸ کیلومتر بر ثانیه حرکت می‌کنند، بسیار دشوار است.

تیم فلورر، رئیس بخش زباله‌های فضایی آژانس فضایی اروپا، می‌گوید: «ماهواره‌های فعال باید برای فرار از مسیر سایر ماهواره‌ها و قطعات زباله‌های فضایی، مانورهای پیشگیری از برخورد متعددی انجام دهند. حتی اگر هیچ ماهواره جدیدی پرتاب نشود، مقدار زباله‌ها در مدار همچنان رشد خواهد کرد؛ زیرا اشیاء سریع‌تر از شتاب لاگین طبیعی به جو، در حال متلاشی شدن هستند.»

استارتاپ ClearSpace نیز بازار پاکسازی را بخشی از یک فرصت بزرگ‌تر برای بازرسی، تعمیر و نگهداری فضاپیماها در مدار می‌داند. این شرکت با حمایت آژانس‌های فضایی اروپایی، ماهواره‌ای مجهز به یک چنگک توسعه داده است که می‌تواند زباله‌ها را شکار کرده و به زمین بازگرداند یا آن‌ها را به سمت گورستان فضایی هدایت کند.

لوک پیگه، بنیان‌گذار و مدیرعامل کلیراسپیس، می‌گوید: «ما در واقع لایه خدماتی را برای زیرساخت‌های فضایی می‌سازیم. اگر خدمات تعمیر و نگهداری وجود نداشت، بزرگراه‌های ما مملو از خودروهای خراب می‌شد؛ فضا نیز به طور فزاینده‌ای به چنین زیرساخت‌های خدماتی نیاز خواهد داشت.»