در ساعات اخیر، خبری با تیترهایی نگرانکننده در فضای مجازی دستبهدست میشود که در آن اعلام شده «ایالات متحده صرافیهای رمزارز ایرانی محبوب مثل نوبیتکس و والکس و آبانتتر و رمزینکس و بیتپین و… را تحریم کرده است». پیگیریهای زومیت از برخی از این صرافیها حکایت از کذب بودن این خبر دارد و بررسی کردنهای بیشتر نشان میدهد که خبر اصلی موضوع دیگری را بیان میکند و بازنشر آن در کانالهای تلگرامی و سایر رسانهها بهصورت اشتباهی منتشر شده است.
بهریپورت زومیت منشأ این خبر، ریپورتی است که به نقل از وزارت خزانهداری آمریکا منتشر شده است. در این ریپورت، وزارت خزانهداری ایالات متحده با دفتر کنترل داراییهای خارجی (OFAC) اعلام میکند که برای نخستینبار دو سکوی نرمافزاری رمزارزی بینالمللی را به دلیل نقشآفرینی در شبکههای مالی مرتبط با ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در فهرست تحریمهای خود قرار داده است. نکته کلیدی اینجاست که این دو سکوی نرمافزاری، صرافیهای فعال داخل ایران نیستند.
طبق متن رسمی خبر، صرافیهای تحریمشده با نامهای Zedcex Exchange Ltd و Zedxion Exchange Ltd معرفی شدهاند؛ شرکتهایی که در لندن ثبت شدهاند و به ادعای آمریکا، در پردازش حجم قابلتوجهی از تراکنشهای رمزارزی مرتبط با شبکههای مالی ایران نقش داشتهاند. حتی در ریپورتهای تکمیلی، به گردش مالی بسیار بالای این سکوی نرمافزاریها و ارتباط آنها با شبکههایی منتسب به بابک زنجانی اشاره شده است. بنابراین، موضوع خطبقاً درباره شرکتهای ثبتشده در خارج از ایران است، نه صرافیهای شناختهشدهای که یوزران ایرانی بهصورت روزمره از آنها استفاده میکنند.
با این حال، در فرآیند بازنشر، بخش مهمی از این تمایز نادیده گرفته شده و تیترهایی کلی مانند «تحریم صرافیهای رمزارز ایران» شکل گرفتهاند؛ تیترهایی که نهتنها دقیق نیستند، بلکه میتوانند باعث ایجاد نگرانی بیمورد در میان یوزران شوند. صرافیهای والکس و نوبیتکس نیز به زومیت اعلام کردند که این خبر کذب است و برخی از این مجموعهها قصد انتشار یک بیانیه درباره شفافیت موضوع را در دقایق آتی دارند.
در این میان، میلاد نوری، کارشناس فناوری اطلاعات نیز بر نکتهای مهم را در کانال تلگرامی خود تأکید میکند و ضمن اعلام تکذیب این خبر گفته است: «حتی پیش از این تحریمها، فعالیت در فضای رمزارز ایران کاملاً بدون ریسک نبوده است. او یادآور میشود که در سالهای گذشته، بارها نسبت به واریز و برداشت دارایی دیجیتال، بهویژه تتر (USDT)، از مبدأ یا به مقصد صرافیهای ایرانی هشدار داده شده بود. گاهی، تترهایی که از صرافیهای ایرانی خارج شدهاند، در کیف پول مقصد یوزران توسط بنیاد تتر مسدود شده یا مورد محدودیت قرار گرفتهاند. این مسئله نشان میدهد که ریسکهای موجود، پدیدهای تازه یا نتیجه مستقیم تحریم اخیر نیست.»
نوری در گفتگو با زومیت تاکید کرد: «بحث تحریمهای صرافی ایرانی مطرح نیست اما در هر حال نباید فراموش کرد که همیشه ریسکها برای یوزران ایرانی وجود داشته و اگر یک سری رمزارزها بهخصوص تتر از مبدا صرافیهای ایرانی باشد، امکان مسدود شدن تتر در ولتشان هست؛ هرچند موضوع همگانی و عمومی نیست ولی بههر حال ریسک این موضوع همیشه وجود داشته و همچنان هست اما تحریم خاص و جدیدی برای صرافیهای رمزارزی بهوجود نیامده است.»
در واقع، تحریم جدید آمریکا تغییری در وضعیت صرافیهای داخلی ایران ایجاد نکرده است. نه نامی از این صرافیها در فهرست تحریمها دیده میشود و نه محدودیت تازهای فراتر از ریسکهای پیشین اعلام شده است. آنچه رخ داده، صرفاً تحریم دو شرکت خارجی است که به ادعای آمریکا، در دور زدن تحریمها و تسهیل جریانهای مالی مرتبط با ایران نقش داشتهاند.
جمعبندی ماجرا ساده اما مهم است: هیچ تحریم جدیدی علیه صرافیهای معروف داخل ایران اعمال نشده. شایعهای که منتشر شده، حاصل بازخوانی نادرست خبر اصلی و بیتوجهی به منبع و جزئیات آن است. با این حال، ریسکهای همیشگی فعالیت رمزارزی برای یوزران ایرانی همچنان پابرجاست و این موضوع، مستقل از تحریم اخیر، نیازمند آگاهی و احتیاط یوزران است.
